70 bin ihlas hatmi için nasıl niyet edilir? Meselenin veriden çok kalple ilgili tarafı

Bugün Gahi sayfasında “70 bin kelime-i tevhid adetliyken okunabilir mi” üzerine hazırladığımız içeriği sizlerle buluşturuyoruz.

Ankara’da sabahlar biraz sert başlar. Özellikle kışın, gri bir gökyüzü ve yarı uykulu insanlar arasında işe giderken zihnim hep aynı yere takılıyor: İnsanlar gerçekten yaptıkları şeylerin ne kadar farkında?

Geçenlerde bir arkadaşım mesaj attı: “70 bin ihlas hatmi için nasıl niyet edilir?” Yazarken bile durup düşündüm. Ekonomi okumuş biri olarak normalde her şeyi veri, sistem ve yapı üzerinden okumaya alışığım. Ama bazı konular var ki tabloya sığmıyor.

Yine de içimdeki o analitik taraf susmuyor. “Niyet dediğimiz şey ölçülebilir mi?” diye soruyorum kendi kendime. Bir yanda rakamlar, diğer yanda insanın iç sesi… İşte bu yazı biraz bu ikisinin arasında gidip geliyor.

70 bin ihlas hatmi için nasıl niyet edilir? sorusunun arka planı

Çocukken mahallede cami hocasının “İhlas Suresi tevhidin özüdür” dediğini hatırlıyorum. O zamanlar bu cümle bana çok soyut gelirdi. Ama yıllar geçtikçe, özellikle üniversitede veri analiziyle uğraşırken, tekrar eden desenlerin aslında bir anlam oluşturduğunu fark ettim.

70 bin gibi büyük bir sayı ilk bakışta ürkütücü geliyor. Ama veri bilimi açısından bakarsanız, tekrar eden küçük birimlerin büyük bir anlam üretmesi çok tanıdık bir durum. İşte 70 bin ihlas hatmi için nasıl niyet edilir sorusu da aslında bu tekrarın içine anlam yerleştirme meselesi.

Bir gün ofiste öğle arasında çay içerken, bir arkadaşım “Niyet etmeden yapılan şey sayılır mı?” diye sordu. Excel tablolarına gömülü zihnim bir an durdu. Çünkü bu soru formül değil, insan sorusu.

Niyet kavramı: veri mi, duygu mu?

Analitik bir bakış açısı

Ekonomi eğitimi bana şunu öğretti: İnsan davranışları çoğu zaman görünenden daha sistemlidir. Ama niyet konusu biraz farklı. Çünkü burada ölçemediğiniz bir değişken var: içsel yönelim.

70 bin ihlas hatmi için nasıl niyet edilir diye düşündüğümüzde aslında üç katman ortaya çıkıyor:

Birincisi amaç: Neden yapıyorsun?

İkincisi süreklilik: Bunu nasıl sürdüreceksin?

Üçüncüsü farkındalık: Yaparken zihnin nerede olacak?

Veriyle çalışan biri olarak söyleyebilirim ki, en zor ölçülen şey üçüncüsü.

Günlük hayattan küçük bir gözlem

Geçen ay Ankara’da metroda bir amca gördüm. Elinde küçük bir tesbih vardı. Çok sakin bir şekilde tekrar ediyordu. Kimseye bakmıyordu. O an düşündüm: “Bu bir rutin mi, yoksa bilinçli bir niyet mi?”

İşte 70 bin ihlas hatmi için nasıl niyet edilir sorusu tam da burada devreye giriyor. Çünkü niyet, dışarıdan bakıldığında görünmüyor.

Niyet etmenin geleneksel anlamı

İslam geleneğinde niyet, bir şeyin özünü belirleyen temel unsur olarak görülür. Yani yapılan işin değeri, sadece dış eylemle değil, iç yönelimle de ilişkilidir.

Bu bana ekonomi teorisindeki “görünmeyen niyetler” kavramını hatırlatıyor. İnsanlar her zaman söyledikleri için değil, niyet ettikleri için de hareket eder.

70 bin ihlas hatmi için nasıl niyet edilir sorusu burada basit bir cümleden çıkıp daha derin bir anlam kazanıyor: Bu bir planlama değil, bir yön belirleme meselesi.

Pratikte niyet nasıl şekillenir?

Günlük yaşamın içinde niyet

Sabah işe giderken bazen kendime şunu söylüyorum: “Bugün neye odaklanacağım?” Bu bile aslında küçük bir niyet.

70 bin ihlas hatmi gibi büyük bir ibadet söz konusu olduğunda niyet genelde şöyle şekillenir: kişi kalbinden bir yön belirler ve bunu devam ettirme iradesi oluşturur.

Burada kritik olan şey şu: Niyet tek seferlik bir şey mi, yoksa sürekli yenilenen bir şey mi?

70 bin ihlas hatmi için nasıl niyet edilir sorusuna kendi deneyimimle bakarsam, niyetin aslında bir başlangıç değil, sürekli hatırlama hali olduğunu düşünüyorum.

Veri gibi tekrar eden ibadet: 70 bin sayısının anlamı

Ekonomi ve veri analiziyle uğraşırken şunu çok gördüm: Tekrar eden küçük veriler zamanla büyük bir trend oluşturur. İnsan davranışları da böyle.

70 bin gibi büyük bir tekrar, zihni otomatikleşmeye zorlayabilir. Ama niyet burada devreye giriyor. Çünkü niyet, otomatikleşmeyi bilinçli hale getirir.

Bir gün üniversiteden bir arkadaşım demişti: “Saymak kolay, anlamak zor.” O zaman pek önemsememiştim. Şimdi daha iyi anlıyorum.

70 bin ihlas hatmi için nasıl niyet edilir sorusu aslında şu soruya dönüşüyor: “Bu tekrarın içinde ben neredeyim?”

Çocukluk hatırası: ilk bilinçli tekrarlar

İlkokuldayken öğretmenimiz bize küçük sureler ezberletirdi. O zamanlar sadece tekrar ederdik. Ama annem bazen “İçinden söyle, anlamaya çalış” derdi.

Şimdi geriye dönüp bakınca, o cümle aslında niyetin ilk dersiydi.

70 bin ihlas hatmi gibi bir süreçte niyet etmek, belki de çocuklukta öğrendiğimiz o basit şeyin büyümüş hali: farkında olarak tekrar etmek.

Modern hayat ve dağınık zihin

Ankara’da çalışan biri olarak günün büyük kısmı ekranlara bakarak geçiyor. E-postalar, raporlar, analizler… Zihin sürekli bölünüyor.

Bu da niyet kavramını zorlaştırıyor. Çünkü 70 bin ihlas hatmi için nasıl niyet edilir sorusu aynı zamanda “dağınık bir zihinle nasıl odaklanılır?” sorusuna da dönüşüyor.

Bazen otobüste giderken 5 dakika bile sessizlik bulmak zor oluyor. Ama o kısa anlarda bile insan kendi iç sesini duyabiliyor.

Niyetin psikolojik tarafı

Psikoloji araştırmaları, bir davranışın sürdürülebilir olmasının en önemli faktörlerinden birinin içsel motivasyon olduğunu söylüyor. Dış baskı değil, iç yönelim.

Bu açıdan bakınca 70 bin ihlas hatmi için nasıl niyet edilir sorusu, aslında motivasyonun nasıl kurulduğu sorusudur.

Bir şeyi sadece yapmak için yapmak başka, anlam yükleyerek yapmak başka bir şey.

Gündelik hayattan küçük bir sahne

Geçen hafta işten erken çıktığım bir gün Kızılay’da yürüyordum. İnsanlar acele ediyordu. Bir köşede bir adam sessizce oturmuş, elinde tesbih çekiyordu.

O an düşündüm: “Belki de onun zihni benden daha düzenlidir.” Çünkü dış dünya ne kadar hızlı olursa olsun, iç niyet sabit kalabiliyor.

Gahi olarak her zaman en iyi içeriği sunmak için çalışıyoruz. “70 bin kelime-i tevhid adetliyken okunabilir mi” konusunda daha fazlası için takipte kalın!

Son düşünceler

70 bin ihlas hatmi için nasıl niyet edilir sorusunun tek bir formülü yok. Çünkü bu soru bir işlem değil, bir yönelim.

Benim kendi hayatımda vardığım yer şu: Niyet, bir defalık bir cümle değil; sürekli geri dönülen bir iç hatırlatma.

Bazen veri tabloları arasında kaybolurken bile insan kendine şu soruyu soruyor: “Ben şu an neye yöneliyorum?”

Belki de niyet tam olarak bu sorunun kendisi.